Nyu Cersidən respublikaçı konqresmen Kris Smit yaxın günlərdə “2025-ci il Azərbaycan Demokratiyası Aktı” adlı qanun layihəsini təqdim etməyə hazırlaşır. “Kyiv Post”un dərc etdiyi geniş analitik məqalədə bildirilir ki, layihə Azərbaycan hökumətinin yüksək vəzifəli rəsmilərinə qarşı sərt sanksiyaların tətbiqini nəzərdə tutur. Məqaləni jurnalist Ələkbər (Alex) Raufoğlu hazırlayıb.

Qanun layihəsinin ilkin variantında 35 yüksək rütbəli Azərbaycan rəsmisinin adı çəkilir və onların ABŞ-da olan aktivlərinin dondurulması, həmçinin viza qadağalarının tətbiqi planlaşdırılır. Sanksiyalar siyasi repressiyalarda, korrupsiya mexanizmlərində və demokratik institutların zəiflədilməsində rol alan şəxslərə yönələcək.

Ağ Evin sükutu tənqid olunur

Məqalədə qeyd olunur ki, prezident İlham Əliyevin avqustda Ağ Evdə yüksək səviyyəli qəbuldan sonra siyasi repressiyaları artırması Vaşinqtonun susqunluğu fonunda baş verib.
ABŞ Dövlət Departamenti Əli Kərimlinin həbsi ilə bağlı hələ də heç bir açıqlama verməyib.

Keçmiş ABŞ səfiri Riçard Kozlariç bu sükutu “təhlükəli” adlandırır:

“Dövlət Departamenti bu həbslərlə bağlı narahatlıq ifadə etməli idi.”

Konqres əməkdaşları isə bildirirlər ki, administrasiyanın səssizliyi Bakıya “yaşıl işıq” kimi görünür.


Əli Kərimlinin həbsi fonunda repressiyaların genişlənməsi

AXCP sədri Əli Kərimli ötən həftə evində keçirilən axtarışdan sonra saxlanılıb və “hakimiyyəti zorla ələ keçirməyə cəhd” ittihamı ilə üzləşib. AXCP və hüquq müdafiəçiləri ittihamları siyasi motivli adlandırır.

Amnesty International həbsi “avtoritar praktikaların daha bir dəhşətli nümunəsi” kimi qiymətləndirib.

Məqalədə deyilir ki, AXCP üzvləri və digər müxalif fəallar artıq uzun müddətdir saxlamalar, məhkəməsiz təzyiqlər və səfər qadağaları ilə üzləşirlər.

Konqresin cavabı: sərt sanksiyalar gəlirmi?

Konqresmen Kris Smitin hazırladığı yeni qanun:
• korrupsiya və siyasi təqiblərdə əli olan Azərbaycan rəsmilərinə qarşı viza qadağaları tətbiqini;
• həmin şəxslərin ABŞ-dakı aktivlərinin dondurulmasını;
• ABŞ administrasiyasına demokratik institutları zəiflədən şəxslərə qarşı geniş səlahiyyətli tədbirlər görmə öhdəliyini nəzərdə tutur.

Konqres əməkdaşları bildirirlər ki, Əliyevin son addımları Vaşinqtonda “hesablamaları dəyişdirib”.

“Post-Qarabağ dövrü” və daxili siyasi təmizləmə

Analitiklər hesab edir ki, hökumət regiondakı dəyişən siyasi balans fonunda daxili müxalifəti zəiflətməyə çalışır.

Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının sədri Cəmil Həsənli deyir:

“Əliyev AXCP-ni və Milli Şuranı aradan qaldırmaq üçün fürsət axtarırdı. Ağ Evdəki qəbul ona bu cəsarəti verdi.”

ABŞ-ın qərarsızlığı daha geniş böhrana gətirə bilərmi?

İnsan hüquqları təşkilatları xəbərdarlıq edir ki, Vaşinqtonun sükutu regionda oturuşmuş avtoritarizmi daha da gücləndirə bilər.
Amnesty International bildirir ki, Əli Kərimlinin həbsini əsaslandıran real sübut yoxdursa, o dərhal azad edilməlidir.

Senat əməkdaşlarından biri isə daha sərt danışıb:

“Sabitliyi avtoritarlara həvalə edib, sonra onların avtoritar davranmasına təəccüblənə bilmərik.”

Nə baş verəcək?

Vaşinqtonun hansı addımı atacağı hələlik məlum deyil.
Lakin Konqresin hərəkətə keçməsi ABŞ-Azərbaycan münasibətləri üçün yeni mərhələnin başlaya biləcəyini göstərir.

Əsas sual açıq qalır:
Ağ Ev susqunluğunu pozacaqmı, yoxsa Əliyevə daha sərt addımlar üçün zəmin yaranacaq?