2025-ci ilin yanvar-may ayları ərzində Azərbaycanda qeyri-döyüş şəraitində 14 hərbi qulluqçunun vəfat etdiyi müəyyən olunub. Bu məlumat Xəzər Hərbi Tədqiqatlar İnstitutunun (XHTİ) kütləvi informasiya vasitələrində apardığı monitorinqin nəticələrinə əsasən təqdim edilib. İnstitutun hesabatı göstərir ki, vəfat edən hərbi qulluqçuların heç biri döyüş əməliyyatları zamanı həlak olmayıb.

İtkilərin səbəbləri

Hesabata əsasən, 2025-ci ilin ilk beş ayı ərzində qeydə alınan 14 ölüm hadisəsinin səbəbləri aşağıdakı kimidir:
• Avtomobil qəzası – 2 nəfər
• Bədbəxt hadisələr (qar uçqunu və s.) – 2 nəfər
• Xəstəliklər – 4 nəfər
• İntihar – 4 nəfər
• Mina partlayışı – 1 nəfər
• Naməlum səbəb – 1 nəfər

Bu statistika hərbi qulluqçuların qeyri-döyüş şəraitində həyatlarını itirmələrinin əsasən ehtiyatsızlıq, psixoloji və tibbi səbəblər, eləcə də infrastruktur və təhlükəsizlik tədbirlərinin kifayət qədər olmaması ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.

İtkilərin aidiyyəti üzrə bölgüsü

İtkilər xidmət etdikləri qurumlara görə aşağıdakı kimi bölünüb:
• Müdafiə Nazirliyi – 11 nəfər
• Dövlət Sərhəd Xidməti – 2 nəfər
• Fövqəladə Hallar Nazirliyi – 1 nəfər

Vəfat edənlərin rütbə və statusu

2025-ci ildə vəfat edən hərbi qulluqçuların rütbələri və xidmət statusları da müxtəlif olub:
• Əsgər – 9 nəfər
• Zabit – 1 nəfər
• Müddətdən artıq xidmət edən hərbi qulluqçu (MAHHXQ) – 1 nəfər
• Kursant – 1 nəfər
• Kiçik gizir – 1 nəfər
• Çavuş – 1 nəfər

Yaralanan və ya xəsarət alan hərbi qulluqçular

2025-ci ilin ilk beş ayı ərzində həmçinin ən azı 4 hərbi qulluqçu müxtəlif səbəblərdən yaralanıb və ya xəsarət alıb. Onlardan biri antiterror əməliyyatı zamanı yaralanıb, qalan üç nəfər isə zəhərlənmə hadisələrinin qurbanı olub.

⸻

2024-cü illə müqayisə

Xəzər Hərbi Tədqiqatlar İnstitutunun məlumatlarına əsasən, 2024-cü ildə isə Azərbaycanın təhlükəsizlik və müdafiə sektoru ən azı 51 hərbi qulluqçusunu itirib. Bu rəqəm 2025-ci ilin ilk beş ayındakı göstəricilərlə müqayisədə xeyli yüksəkdir.

2024-cü ildə baş verən ölüm hallarının statistikası belədir:
• Avtomobil qəzası – 15 nəfər
• Bədbəxt hadisələr – 5 nəfər
• Zəhərlənmə və xəstəliklər – 12 nəfər
• İntihar – 10 nəfər
• Anti-terror əməliyyatı – 2 nəfər
• Qeyri-qanuni hallar – 4 nəfər
• Ehtiyatsızlıq – 2 nəfər
• Naməlum səbəblər – 1 nəfər

Bu itkilərdən 49-u qeyri-döyüş şəraitində baş verib. Digər 2 hərbçi isə 2023-cü ilin sentyabrında keçirilmiş lokal Qarabağ əməliyyatlarında yaralanaraq uzun müddət komada qaldıqdan sonra 2024-cü ildə vəfat ediblər.

2024-cü ildə də xidmət bölgüsünə görə itkilər
• Müdafiə Nazirliyi – 44 nəfər
• Daxili Qoşunlar – 3 nəfər
• Dövlət Sərhəd Xidməti – 3 nəfər
• Fövqəladə Hallar Nazirliyi – 1 nəfər

Rütbə və status baxımından:
• Əsgər – 25 nəfər
• Zabit – 14 nəfər
• MAHHXQ – 9 nəfər
• Gizir – 3 nəfər

2024-cü ildə yaralanan və ya xəsarət alan hərbi qulluqçuların sayı isə ən azı 20 nəfər olub. Onlardan:
• 15 nəfər – avtomobil qəzası
• 2 nəfər – Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəşi
• 2 nəfər – mina partlayışı
• 1 nəfər – zəhərlənmə nəticəsində xəsarət alıb.

⸻

Ümumi müşahidələr və nəticələr

XHTİ-nin hesabatları göstərir ki, Azərbaycanda hərbi qulluqçuların həyatını itirməsi halları əsasən döyüş xarakterli deyil, qeyri-döyüş şəraitində, daha çox avtomobil qəzaları, xəstəliklər, intiharlar və bədbəxt hadisələr nəticəsində baş verir. Bu tendensiya təhlükəsizlik, tibbi yardım, psixoloji dəstək və ehtiyat tədbirləri baxımından sistemli yanaşmanın vacibliyini ortaya qoyur.

Eyni zamanda, intihar və xəstəlik nəticəsində baş verən ölümlərin sayının nisbətən yüksək olması, psixoloji və sağlamlıq dəstəyi proqramlarının hərbi qurumlar səviyyəsində genişləndirilməsinin zəruriliyini göstərir. Müvafiq qurumlar tərəfindən şəffaflıq və ictimai məlumatlandırmanın artırılması da bu tip statistikaların daha dolğun və dəqiq şəkildə aparılmasına kömək edə bilər.