Almaniyada sürücülər son illərin ən kəskin yanacaq bahalaşmalarından biri ilə üzləşiblər. Yaxın Şərqdəki münaqişənin qlobal neft bazarına təsiri, neft təchizatındakı problemlər və xam neft qiymətlərinin yüksək səviyyədə qalması Almaniyada yanacaqdoldurma məntəqələrində qiymətləri rekord həddə yaxınlaşdırıb. Hazırda ölkə üzrə dizelin orta qiyməti təxminən 2,40 avro/litr səviyyəsindədir, bəzi yanacaqdoldurma məntəqələrində isə qiymət bundan xeyli yüksəkdir.

Son günlər yayılan məlumatlarda dizelin ayrı-ayrı məntəqələrdə 2,48 avrodan 2,58 avroya yüksəlməsi və bəzi yerlərdə daha yüksək qiymətlərin tətbiq olunması sürücülər arasında ciddi narahatlıq yaradıb. Lakin burada mühüm məqam var: 2,58 avro bütün Almaniya üzrə orta qiymət deyil. 16 sentyabr səhər saatlarında müxtəlif mənbələrin MTS-K məlumatları əsasında hesabladığı ölkə üzrə orta dizel qiyməti təxminən 2,39–2,40 avro/litr olub.

Dizelin qiyməti bir neçə həftədə kəskin artıb

Qiymət artımının miqyasını son həftələrin göstəriciləri daha aydın göstərir. MTS-K məlumatları əsasında hazırlanan statistikaya görə, sentyabrın 1-də Almaniyada dizelin orta qiyməti təxminən 2,246 avro olduğu halda, sentyabrın 14-də artıq 2,421 avroya yüksəlib. Yəni iki həftə ərzində təxminən 18 sentlik artım qeydə alınıb.

Daha uzun dövrə baxdıqda artım daha ciddi görünür. NDR-in məlumatına görə, Yaxın Şərqdəki müharibə başlamazdan əvvəl Almaniyada dizelin orta qiyməti təxminən 1,75 avro idi. İndi isə qiymət 2,40 avro ətrafındadır.

Bu isə o deməkdir ki, bir litr dizelin qiyməti əvvəlki səviyyə ilə müqayisədə təxminən 65 sent bahalaşıb.

3 avroluq dizel real təhlükədirmi?

Son günlər Almaniyada ən çox müzakirə olunan suallardan biri budur: dizelin litri 3 avroya çata bilərmi?

Almaniyanın yanacaq bazarını izləyən bəzi mənbələr artıq bu ehtimalı gündəmə gətirirlər. Məsələn, 14 sentyabrda yayımlanan bir bazar təhlilində ölkə üzrə dizelin median qiymətinin 2,569 avro olduğu, ayrı-ayrı aktiv yanacaqdoldurma məntəqələrində isə qiymətin 2,879 avroya qədər yüksəldiyi bildirilib. Bu göstərici 3 avroluq həddə cəmi 12 sentlik məsafə qalması deməkdir.

Bununla belə, “Almaniyada dizelin orta qiyməti mütləq 3 avro olacaq” demək hazırda təsdiqlənmiş proqnoz deyil. Almaniyanın Tagesschau telekanalı da 14 sentyabrda yanacaq qiymətlərinin 3 avro həddinə doğru hərəkət etdiyini müzakirə edib, lakin bunun baş verməsini konkret və qaçılmaz nəticə kimi təqdim etməyib.

Başqa sözlə, 3 avro hazırda mümkün risk və ssenaridir, ölkə üzrə faktiki orta qiymət deyil.

Əsas səbəb Yaxın Şərqdəki böhrandır

Yanacaq qiymətlərindəki sıçrayışın arxasında bir neçə amil dayanır. Əsas səbəblərdən biri Yaxın Şərqdəki müharibə və bunun neft təchizatına yaratdığı risklərdir.

Xüsusilə Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyət dünya enerji bazarı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu marşrutdan dünya neft və enerji daşımalarının əhəmiyyətli hissəsi keçir. Bölgədə təhlükəsizlik risklərinin artması tanker daşımalarını bahalaşdırır və bazarda neftin gələcək təchizatı ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi artırır.

Bundan başqa, Səudiyyə Ərəbistanındakı enerji infrastrukturu ilə bağlı problemlər və boru kəmərlərində yaranan fasilələr də bazardakı təzyiqi artırıb. NDR bu amillərlə yanaşı, mühüm dəniz keçidlərinə qarşı təhdidlərin də neft bazarındakı vəziyyəti ağırlaşdırdığını bildirir.

Benzin də rekord qiymətlərə yaxınlaşıb

Problem yalnız dizellə məhdudlaşmır.

16 sentyabr səhəri Almaniyada orta hesabla:

* Super E5: təxminən 2,34 avro/litr
* Super E10: təxminən 2,28 avro/litr
* Dizel: təxminən 2,40 avro/litr

olub. Bu rəqəmlər Almaniyadakı təxminən 15 min yanacaqdoldurma məntəqəsinin qiymətləri əsasında hesablanıb.

Reuters-in məlumatına görə, Almaniyada E10 benzininin orta qiyməti artıq 2,30 avro/litrə yaxınlaşıb və bu, rekord səviyyədir.

Daşıma və ərzaq qiymətlərinə də təsir edə bilər

Dizel qiymətlərinin bu qədər sürətlə artması yalnız avtomobil sahibləri üçün problem deyil. Almaniyanın yükdaşıma sektorunda minlərlə yük maşını dizellə işləyir. Yanacağın bahalaşması logistika xərclərinin artmasına səbəb ola bilər.

Bu isə son nəticədə:

yanacaq → nəqliyyat → logistika → mağazalara çatdırılma → məhsul qiymətləri

zənciri üzrə əlavə xərc yarada bilər.

Xüsusilə kənd təsərrüfatı, tikinti, yükdaşıma və sərnişindaşıma sektorları yüksək yanacaq qiymətlərinə daha həssasdır.

Almaniya hökumətinə təzyiq artır

Yanacaq qiymətlərinin kəskin yüksəlməsi artıq Almaniyada siyasi və iqtisadi müzakirələrin əsas mövzularından birinə çevrilib.

Kansler Friedrich Merz qiymətlərin yaratdığı yükü azaltmaq üçün hökumətin yaxın zamanda tədbirlər planı təqdim edəcəyini bildirib. Maliyyə naziri Lars Klingbeil isə enerji şirkətlərinin əlavə mənfəətinin vergiyə cəlb olunması və yanacaq qiymətləri üçün müəyyən məhdudiyyətlərin tətbiqi kimi variantları müdafiə edir.

İqtisadiyyat naziri Katherina Reiche isə daha çox hədəfli maliyyə dəstəyi variantlarını gündəmə gətirib. Almaniyada yanacaq vergilərinin azaldılması, qiymət tavanı və digər güzəştlərlə bağlı müxtəlif təkliflər də müzakirə olunur.

Sürücülər üçün vəziyyət getdikcə çətinləşir

Əgər dizelin qiyməti həqiqətən 3 avro/litr səviyyəsinə çatarsa, adi sürücünün aylıq yanacaq xərci də nəzərəçarpacaq dərəcədə artacaq.

Məsələn, 60 litrlik çəni tam doldurmaq:

* 2,40 avro/litr qiymətlə — 144 avro,
* 2,58 avro/litr qiymətlə — 154,80 avro,
* 3 avro/litr qiymətlə isə — 180 avro

təşkil edər.

Beləliklə, 2,40 avrodan 3 avroya yüksəliş bir çən üçün 36 avro əlavə xərc deməkdir.

Üstəlik, gündəlik avtomobil istifadə edən, uzun məsafə qət edən və ya iş üçün avtomobildən asılı olan insanlar üçün aylıq fərq daha da böyük ola bilər.

3 avro həddinə çatmaq üçün nə baş verməlidir?

Hazırkı mənzərəyə əsasən, 3 avroluq orta qiymət üçün neft və yanacaq bazarında təzyiqin daha da güclənməsi lazım gələcək. Hazırda Almaniyada dizel qiymətləri artıq çox yüksəkdir, lakin ölkə üzrə orta qiymət hələ 3 avrodan xeyli aşağıdır.

Bazarın gələcək istiqamətində əsas amillər isə bunlardır:

* Yaxın Şərqdə müharibənin nə qədər davam etməsi;
* Hörmüz boğazında neft daşımalarının vəziyyəti;
* qlobal xam neft qiymətləri;
* neft emalı zavodlarının və yanacaq tədarükünün vəziyyəti;
* Avropada dizel ehtiyatları;
* Almaniya hökumətinin mümkün vergi və subsidiya tədbirləri.

Hazırkı məlumatlar 3 avroluq dizelin artıq Almaniyanın bütün yanacaqdoldurma məntəqələrində reallığa çevrildiyini göstərmir. Lakin ayrı-ayrı məntəqələrdə qiymətin 2,80–2,90 avro səviyyəsinə yaxınlaşması 3 avroluq həddin artıq nəzəri rəqəm olmadığını göstərir.

Nəticə etibarilə, Almaniyada yanacaq bazarı ciddi təzyiq altındadır. Dizelin ölkə üzrə orta qiyməti hazırda təxminən 2,40 avro olsa da, ayrı-ayrı məntəqələrdə daha yüksək qiymətlər müşahidə edilir. Yaxın Şərqdə vəziyyət pisləşərsə və dünya neft bazarında təchizat problemi dərinləşərsə, 3 avroluq həddə yaxınlaşma riski arta bilər. Eyni zamanda, hazırkı məlumatlara əsasən, 3 avro hələ Almaniya üzrə orta dizel qiyməti deyil və onun mütləq baş verəcəyini söyləmək üçün əsas yoxdur.