Haaqa, — Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi (BCM) Talibanın ali lideri Heybətullah Axundzadə və Əfqanıstan Ali Məhkəməsinin sədri Abdullah Hakim Həqqani barəsində həbs qərarı çıxarıb. Bu barədə məlumat məhkəmənin rəsmi saytında dərc olunub.

BCM-nin İbtidai İstintaq Palatasının qərarında bildirilir ki, adıçəkilən şəxslər insanlığa qarşı cinayətlərdə — xüsusilə qadınlara və qızlara qarşı sistematik və gender əsaslı təqiblərdə məsuliyyət daşıyırlar.

“Talibanın dövlət siyasəti mülki əhalinin — xüsusən də qadın və qızların əsas hüquq və azadlıqlarını sistematik şəkildə pozub. Bu siyasət qətllər, qanunsuz həbs, işgəncə, cinsi zorakılıq və məcburi yoxa çıxmalarla müşayiət olunub”, – deyə məhkəmə sənədində qeyd edilir.

Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin araşdırmasına əsasən, Taliban rejimi qadınları və qızları yalnız cinsi mənsubiyyətlərinə görə təhsil, səhiyyə, əmək və ictimai həyatdan tam şəkildə uzaqlaşdırıb. Məhkəmə bunu dövlət səviyyəsində həyata keçirilən sistemli repressiya kimi qiymətləndirir.

Məhkəmə qərarında həmçinin vurğulanır ki, Talibanın tətbiq etdiyi gender siyasəti ilə razılaşmayan şəxslər də ciddi təqiblərə və zorakılığa məruz qalıblar.

Talibanın gender rejimi

Taliban 2021-ci ildə ABŞ və müttəfiqlərinin Əfqanıstanı tərk etməsindən sonra ölkədə hakimiyyəti ələ keçirib. Hakimiyyətə gəlişindən sonra qruplaşma qadınlara qarşı sərt məhdudiyyətlər tətbiq edib:
• Qızların orta və ali təhsilinə tam qadağa qoyulub.
• Qadınların işləməsi, xüsusən səhiyyə sahəsində fəaliyyəti qadağan edilib.
• Qadınların kişi qohum olmadan ictimai yerlərdə görünməsi və ictimaiyyət qarşısında danışması qadağandır.

BMT ekspertləri Talibanın tətbiq etdiyi bu gender siyasətini “gender aparteidi” adlandırır.

Beynəlxalq reaksiya və hüquqi nəticələr

Taliban hələlik BCM-nin qərarına münasibət bildirməyib. Qeyd edək ki, qruplaşma həm ABŞ, həm də Avropa İttifaqı tərəfindən terrorçu təşkilat kimi tanınır. Məhkəmənin həbs qərarı həmin şəxslərin beynəlxalq səviyyədə axtarışa verilməsi və mümkün tutularsa, Haaqada mühakimə olunması anlamına gəlir.

Bu qərar, qadın və qızların hüquqlarının müdafiəsi sahəsində beynəlxalq hüququn tətbiqi baxımından ən önəmli presedentlərdən biri hesab olunur.