Haradan haraya gəldik və ya İlham Əliyev rejimi ölkəni inkişafdan necə saxlayır?

"Əcnəbi seyrə balonlarla çıxır,
Biz hələ avtomobil minməyiriz" deyən böyük Sabirə Allah rəhmət eləsin. Çox təəssüf ki, böyük Sabirin ürək yanğısı ilə dediyi bu sözlər indi də aktualdır.

GUAM üzrə müttəfiqlərimiz Moldova və Gürcüstan Avrointeqrasiya yolunda böyük uğurlar qazanarkən İlham Əliyev də Azərbaycanı israrla irtica düşərgəsinə, avtoritarlar klubuna tərəf aparır.

Necə oldu ki, GUAM ölkələrilə birgə başladığımız yol bizi fərqli məkanlara gətirdi?

Gürcüstan, Ukrayna, Azərbaycan və Moldova 1997-ci ildə Strasburqda Birgə Kommunike imzalamaqla Demokratiya və İqtisadi İnkişaf uğrunda təşkilat yaratdılar. Ölkələrin baş hərfləri əsasında təşkilatı GUAM adlandırdılar.

O zaman bu 4 ölkəni bir araya gətirən əsas faktor o idi ki, ölkələrin dördündə də Rusiya separatizmi dəstəkləyirdi. Separatizmi dəstəkləyirdi ki, bu ölkələrin gerçək müstəqilliyinə imkan verməsin, bu ölkələri özünə zorla bağlasın. Bu dövlətləri bir araya gətirən də ilk növbədə ortaq dərd, oxşar problemlər idi. Rusiyanın neoimperialist iddialarından qorunmaq və birlikdə Qərbə inteqrasiya etmək istəyi idi.

Bu dövlətlərin dördü də ən azı o vaxt və dildə də olsa, demokratik yol seçəcəklərini bəyan etmişdilər. Ona görə də Birgə Kommunikedə dövlətlərin ərazi bütövlüyü, qanunun aliliyi, demokratiya və insan hüquqları GUAM-ın əsas prinsipləri olaraq göstərilirdi.

GUAM-ın 2006-cı il 23 mayda Kiyevdə keçirilmiş zirvə toplantısında təşkilatın nizamnaməsi qəbul edilmiş, nizamnamədə də rəsmən təsbit edilmişdi ki, təşkilatın başlıca məqsədlərindən biri də Avropaya inteqrasiyadır.

2007-2008-ci illər ərzində GUAM-a Azərbaycan sədrlik etmiş və Azərbaycanın hökumət mətbuatında GUAM-ın şəninə çoxlu təriflər deyilmiş və yazılmışdı. Son illərdə Qoşulmayanlar Hərəkatı necə təbliğ edilirdisə, o dövrdə də GUAM elə təbliğ edilirdi.

Bəs sonra nə oldu ki, Azərbaycanın yolu GUAM üzrə müttəfiqlərindən ayrıldı?

2008-ci ildə Rusiyanın Gürcüstanın 20 faizini işğal etməsilə dünya düzəninə qarşı təhdid yaratması keçmiş Sovet coğrafiyasında çox şeyi dəyişdi. Rusiyanın ölkə daxilində avtoritarizmi gücləndirməsi, Qərbin liderlik etdiyi dünya düzəninə açıq meydan oxuması, 2014-cü ildə Krımı işğal etməsi beynəlxalq avtoritarizmə ikinci nəfəs açdı.

İlham Əliyev və digər avtoritar dövlət başçılarında ümid yarandı ki, ABŞ və Avropanın demokratikləşmə və insan hüquqlarına hörmət tələbindən yayınmaq, ailə hakimiyyətini uzunmüddətli etmək üçün artıq böyük imkanlar yaranıb.

Həmin vaxtdan da Azərbaycan öz siyasətini daha çox Rusiyaya uyğunlaşdırmağa başladı. İkinci Qarabağ savaşından, xüsusilə də 22 fevral 2022-ci il tarixində Rusiya ilə müttəfiqlik bəyannaməsi imzalandıqdan sonra Azərbaycan hakimiyyəti tam olaraq Rusiyapərəst xarici siyasətə yuvarlandı. Rəsmən təbliğ edilən balans siyasətindən imtina edildi. Hakimiyyətin anti - Qərb ritorikası daha da sərtləşdi.

GUAM üzrə müttəfiqlərimiz isə öz ilkin bəyanatlarına sadiq qaldılar. Ukrayna, Moldova və Gürcüstan bütün maneələri aşaraq Avropaya inteqrasiya yolunda böyük məsafə qət etdilər. Ukrayna savaşa - savaşa olsa belə, artıq Aİ-na üzvlük danışıqlarına başlayıb. Moldova və Gürcüstan Aİ-na namizəd ölkə statusu alıb. İki gün öncə Moldova xalqı referendumda da Aİ-na inteqrasiyanı ölkə üçün əsas siyasi hədəf gördüklərini hətta ölkə Konstitusiyasına da daxil etdilər. Gürcüstan əhalisi də Avropa seçimini küçə və meydanlarda kütləvi şəkildə nümayiş etdirir.

Azərbaycandakı tək adam hakimiyyəti isə Rəsulzadə yurdunu israrla avtoritarlar klubuna tərəf aparır. Ölkənin daxili siyasəti daha da sərtləşdirilir, Azərbaycan repressiya çempionuna çevrilir, Qərblə münasibətlər günü - gündən gərginləşdirilir.

Xalqımız Moldova və Gürcüstanda xalqların Avrointeqrasiya istiqamətində uğurlarına həsədlə baxdığı bir vaxtda Əliyevin tək adam hakimiyyəti Azərbaycanı xalqın istək və iradəsinə zidd olaraq BRİCS-ə qoşmaq istəyir. Çünki Əliyev hakimiyyətinin prioriteti Azərbaycanın inkişafı, azərbaycanlıların xöşbəxtliyi və rifahı deyil, öz ailə hakimiyyətlərinin daimiliyinə çalışmaqdır. Dövlətin və xalqın maraqlarından deyil, öz şəxsi və qrup maraqlarından yana olan İlham Əliyev hakimiyyəti xalqdan tam olaraq qopub. Xalqdan qopmuş, dayaqlarını itirmiş hakimiyyətləri isə heç bir manevr xilas edə bilməyəcək. Böyük Rəsulzadənin dediyi kimi insan hüquqlarından yana olan tərəf qalib gələcək.
Əli Kərimli
AXCP sədri