Azərbaycan gündəmini bu gün xaricdə yaşayan jurnalist və hüquq müdafiəçi Emin Hüseynov ilə Azərbaycanın birinci xanımı və vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva arasında baş tutan qısa dialoq zəbt etməkdədir.

Hadisə zamanı jurnalist Hüseynov ölkədə demokratiya və insan hüquqları ilə bağlı sual verib. Mehriban xanım Əliyeva isə: “Siz səfirlikdə qadın paltarı geyinərək gizlənənsiniz. Sizə can sağlığı arzu edirəm” cavabını verib. Birinci xanımın cavabı isə sosial şəbəkələr və hakimiyyətə yaxın media qurumları tərəfindən yanlış təfsir olunub.

Fakt və yanlış məlumatlar

Emin Hüseynov özü bu iddiaları canlı yayımda təkzib edib. Həqiqətə əsaslanan açıqlamalar yalnız jurnalistin öz kanalı vasitəsilə yayımlanıb. Onun açıqlamasına görə, o, İsveçrə səfirliyinə qadın paltarı geyinmədən daxil olub; sadəcə qrim və vizual dəyişikliklərdən istifadə edərək mühafizə əməkdaşlarının diqqətini yayındırıb və diplomatların müşayəti ilə ölkəni tərk edib.

Məsələ həm hakimiyyətə yaxın media, həm də sosial şəbəkələrdə sürətlə yayılan yalan məlumatların ciddi təsirini göstərir.

Tarixi kontekst: “Disguise” və təhlükəsizlik

Tarixdə bir çox lider ölüm təhlükəsi, əsirlik və ya həbsdən qorunmaq üçün müxtəlif üsullara əl atıb, o cümlədən cild dəyişdirmə (disguise) və qadın geyimi ilə gizlənmək. Bəzi hallarda bu hadisələr təsdiqlənmiş faktdır, bəziləri isə mif və ya siyasi təbliğat məhsuludur.

Ən çox müzakirə olunan nümunələr:
• II Karl (İngiltərə, 17-ci əsr) – vətəndaş müharibəsi zamanı məğlub olan kral xidmətçi və ya kəndli geyimində gizlənib; qadın geyimi barədə rəvayətlər əsasən şayiədir.
• Səddam Hüseyn (İraq, 2003) – ABŞ müdaxiləsi zamanı gizlənib; qadın paltarı ilə qaçması barədə iddialar təsdiqlənməyib.
• Manuel Noriega (Panama, 1989) – qadın geyimində qaçma cəhdləri barədə məlumatlar rəsmi mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib.
• İmam Şamil (Qafqaz müharibələri) – qadın geyimində gizlənməsi barədə rəvayətlər mövcuddur, lakin sübut yoxdur.
• Əşrəf Qəni (Əfqanıstan, 2021) – Talibanın Kabilə daxil olmasından sonra ölkəni tərk edib; qadın geyimində qaçdığı barədə məlumatlar təsdiqlənməyib.


Səbəblər və mümkün şərhlər

Mehriban Əliyevanın jurnalistə verdiyi cavab iki səbəbdən baş verə bilər:
1. Ona yanlış məlumat çatdırılıb.
2. Cavab jurnalistə nəzərdə tutulan ironiya və ya ona qarşı antisimpatiya məqsədli ola bilər.

Hər iki halda, bu hadisə media mühitindəki yanlış məlumatın necə sürətlə tirajlana biləcəyini göstərir.

Nəticə

Tarix və müasir nümunələr göstərir ki, liderlər və ictimai şəxslər öz təhlükəsizliyini qorumaq üçün saxta geyim, qrim və digər maskalama üsullarından istifadə ediblər. Qadın paltarı və ya fərqli geyimlərdə gizlənmə hekayələri isə çox vaxt siyasi rəqiblər tərəfindən nüfuzdan salmaq məqsədilə tirajlanıb.

Emin Hüseynov hadisəsi göstərir ki, həm tarixi, həm də müasir kontekstdə informasiyaların dəqiqliyi vacibdir: həqiqəti bilmək üçün mənbələrin etibarlılığı və kontekst nəzərə alınmalıdır.

Yaxşı olardı ki, hakimiyyətin gözünə girmək üçün dəridən qabığdan çıxanlar ya həqiqəti desin, yada sussun.