Otuz il ərzində ABŞ-da dörd prezident dəyişdi, iki siyasi partiya hakimiyyətdə oldu. Amma sistem dəyişmədi. Jeffrey Epşteyn toxunulmaz qaldı — ta ki, bu toxunulmazlıq sistemin özü üçün təhlükəyə çevrilənə qədər.

Epşteyn işi Qərb demokratiyasının özü haqqında qurduğu idealist hekayəni darmadağın edən nadir hadisələrdəndir. Bu, sadəcə bir cinayət dosyesi deyil. Bu iş sistemin özünü açıq şəkildə ifşa etdiyi bir güzgüdür. Ən narahatedici məqam isə budur ki, söhbət təsadüfi və ya ani bir pozuntudan yox, təxminən otuz il davam edən, hamının bildiyi, amma hamının susduğu cinayət mexanizmindən gedir.

Məlumdur ki, Epşteyn bu fəaliyyətə ən gec 1990-cı illərin əvvəllərindən başlayıb. Bu dövr ABŞ-ın Soyuq müharibədən sonra özünü “liberal dünya nizamının lideri” kimi təqdim etdiyi mərhələyə təsadüf edir. Sistem bu illər ərzində 2000-ci illəri, 11 sentyabrdan sonrakı təhlükəsizlik isteriyasını, Patriot Act dövrünü, FBR-nin səlahiyyətlərinin genişləndirilməsini, kütləvi elektron nəzarəti, bank əməliyyatlarının tam izlənməsini problemsiz şəkildə keçib.

Otuz il.
Minlərlə potensial iştirakçı.
Onlarla qurban.
Amma real müdaxilə demək olar ki, sıfır.

Bu müddətdə ABŞ-da neçə prezident dəyişib?
Bill Clinton (Demokrat), George W. Bush (Respublikaçı), Barack Obama (Demokrat), Donald Trump (Respublikaçı). Fərqli partiyalar, fərqli ritorika — amma eyni susqunluq. Hamısı bilirdi. Heç biri toxunmadı.

Bu necə mümkündür?

Amerikanın mərkəzində — Nyu-Yorkda, Floridada, Karib adalarında — illərlə 13–16 yaşlı qızların istismar edildiyi bir şəbəkə fəaliyyət göstərir, amma nə polis, nə prokurorluq, nə FBR, nə də kəşfiyyat strukturları ciddi addım atmır. Bu artıq səhlənkarlıq deyil. Bu, sistemli toxunulmazlıqdır.

Bu toxunulmazlığın hüquqi siması da var. 2008-ci ildə Florida ştatının federal prokuroru Alexander Acosta Epşteynlə gizli razılaşma bağlayaraq onu real həbsdən xilas etdi. Epşteyn cəmi bir neçə ay “rahat rejimli” həbsxanada qaldı və iş bağlandı. Ən qalmaqallı məqam isə zərərçəkmişlərin bu razılaşmadan xəbərdar belə edilməməsi idi.

Daha sonra nə baş verdi?
Acosta Donald Trump dövründə ABŞ-ın Əmək Naziri oldu. Yəni Epşteyn işində əsas məsuliyyət daşıyan şəxs cəzalandırılmadı, əksinə, mükafatlandırıldı. Yalnız 2019-cu ildə iş yenidən gündəmə gəldikdən və ictimai təzyiq artdıqdan sonra istefa verməyə məcbur qaldı. Amma artıq gec idi. Sistem öz adamını qorumuşdu.

Bu faktlar açıq şəkildə göstərir: Epşteyn işi hüquqi boşluq deyil, siyasi və institusional seçim idi. Qərb demokratiyasının tez-tez başqalarına dərs keçdiyi “ikili standartlar” məhz burada üzə çıxır.

Bəs Amerikanın “azad mətbuatı” harada idi?
Özünü dünyanın vicdanı sayan media niyə bu işi ya görmədi, ya da görüb susdu? Uşaq və qadın hüquqları uğrunda hər gün kampaniya aparan QHT-lər niyə bu dosyenin qapısını açmadı?

Cavab sadədir: problem məlumatın olmaması deyildi. Problem bu işin elitanın içinə gedib çıxması idi.

Obyektivlik naminə qeyd etmək lazımdır ki, Epşteynin yenidən federal həbsi Trump dövründə baş verdi. Amma onun ölümü də eyni dövrdə oldu. Yəni sistem onu danışmağa imkan vermədi.

Bu da göstərir ki, məsələ təkcə prezident iradəsi ilə həll olunan problem deyil. Bu, dərin dövlət, elit şəbəkələr və reputasiya qoruma instinktinin birləşdiyi nöqtədir.

Epşteyn işi sübut etdi ki, Qərb demokratiyasında hüquq hər kəs üçün eyni işləmir. Kiçik ölkələrə “demokratiya”, “şəffaflıq”, “hesabatlılıq” dərsi keçən sistem, öz elit təbəqəsinə gəldikdə susmağı seçir. Media susur. Hüquq müdafiəçiləri susur. İnstitutlar susur.

Çünki danışmaq risklidir.
Çünki danışmaq sistemin özünü ifşa edir.

Bu səbəbdən Epşteyn işi təkcə cinayət dosyesi deyil. Bu, Qərb demokratiyasının güzgüsüdür.
Və o güzgüdə idealizm yox, ikili standartlar görünür.
Bu mənzərə isə çoxlarının xoşuna gəlmir.