Aclıq aksiyasına görə karserə salındı: İqtisadçı Fazil Qasımovun hüquqları pozulurmu?

İqtisadçı Fazil Qasımov mayın 10-dan etibarən saxlandığı Umbakı penitensiar kompleksində aclıq aksiyasına başlayıb. O, bu aksiyanı kompleksdə hüquqlarının pozulmasına etiraz əlaməti olaraq keçirir. Məlumatlara görə, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 13 mart 2025-ci il tarixli hökmü ilə 9 il azadlıqdan məhrum edilən iqtisadçının aclıq aksiyası penitensiar rəhbərliyi tərəfindən cəzalandırılıb – mayın 21-də o, karserə salınıb.

İyunun 4-də Bakı Apellyasiya Məhkəməsində keçirilən prosesdə Qasımov hələ də cərimə təcridxanasında saxlandığını bildirib. Onun sözlərinə görə, yalnız aclğı dayandıracağı təqdirdə karserdən çıxarılacağı ilə hədələnir.

Məsələ ilə bağlı hüquqi analiz göstərir ki, mövcud qanunvericilik bu addımın qanunsuz olduğunu ortaya qoyur. Belə ki:
• “Həbs edilmiş şəxslərin hüquq və azadlıqları” haqqında Qanunun 40-cı maddəsinə əsasən, cərimə təcridxanasına yerləşdirmə yalnız müəyyən şərtlər altında və ciddi əsaslarla tətbiq oluna bilər. Bu əsaslar arasında yemək qəbul etməmək göstərilmir.
• Ədliyyə Nazirliyinin təlimatına görə, aclıq aksiyası keçirən məhkum tibbi nəzarətə götürülməli və sanitariya-tibb bölməsində, lazım gəldikdə təcrid şəraitində, lakin karserə yox, nəzarət olunan tibbi palataya yerləşdirilməlidir.
• Qanunvericiliyə əsasən, həbs edilmiş şəxsin cərimə təcridxanasında saxlanma müddəti maksimum 7 gündür. Lakin Fazil Qasımov artıq 3 həftəyə yaxındır ki, orada saxlanılır, bu isə hüquq pozuntusu hesab olunur.

Beynəlxalq normalar da məsələyə eyni baxış bucağından yanaşır. Avropa İşgəncələrin Qarşısının Alınması Komitəsi (CPT) və Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi bu cür halları “alçaldıcı rəftar” kimi qiymətləndirir. Ən önəmlisi isə, bu cür təcrid tədbirlərinin məqsədi cəza yox, təhlükəsizliyi və tibbi müşahidəni təmin etmək olmalıdır.

Fazil Qasımovun cərimə təcridxanasına yerləşdirilməsi qanunvericiliklə əsaslandırılmayıb və onun hüquqlarının pozulması deməkdir. Aclıq aksiyasına görə təcrid, xüsusilə də cəzalandırma məqsədilə tətbiq edildikdə, işgəncəyə və qeyri-insani rəftara bərabər tutulur.

Hazırkı vəziyyət ədliyyə orqanlarının bu cür etiraz formalarına hüquqazidd yanaşmasını bir daha ortaya qoyur. Ədliyyə Nazirliyi və Penitensiar Xidmət bu məsələyə rəsmi açıqlama verməli, Qasımovun hüquqlarının bərpa olunması üçün təcili addımlar atılmalıdır.