Almaniya Bundestaqının deputatı, AŞPA-nın keçmiş məruzəçisi Frank Schwabe Azərbaycandakı insan hüquqları vəziyyəti, siyasi məhbuslar, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qərarlarının icrası və Azərbaycan nümayəndə heyətinin AŞPA-ya qayıtması üçün tələb olunan addımlar barədə danışıb.

Almaniya Bundestaqının üzvü Frank Schwabe “Caspian Watch”a müsahibəsində Azərbaycanda insan hüquqları və demokratiyanın vəziyyətini qiymətləndirib.

Müsahibə jurnalist Abid Qafarov tərəfindən aparılıb. Gafarov müsahibənin əvvəlində həmkarı və dostu, jurnalist Əvəz Zeynallının vəfat etdiyini bildirib və söhbəti onun xatirəsinə həsr edib.

Schwabe: “Azərbaycanın AŞPA nümayəndə heyətinin olmamasının səbəblərindən biri qərarların icra edilməməsidir”

Frank Schwabe Azərbaycanda repressiyaların davam etdiyini və problemin ayrı-ayrı həbslərlə məhdudlaşmadığını deyib. O, xüsusilə hüquq müdafiəçisi Anar Məmmədlinin işini diqqətəlayiq hesab etdiyini bildirib.

Schwabenin sözlərinə görə, Anar Məmmədli AŞPA-nın Vatslav Havel İnsan Hüquqları Mükafatının laureatıdır və onun işi ilə bağlı Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin bir neçə qərarı mövcuddur.

“Nəticə etibarilə o, azad edilməlidir”, – deyə almaniyalı deputat bildirib.

O, Azərbaycana qarşı fərdi sanksiyaların tətbiqinin AŞPA-nın səlahiyyətində olmadığını qeyd edib. Schwabenin sözlərinə görə, iqtisadi sanksiyalar tətbiq etmək məsələsi Avropa İttifaqının səlahiyyətlərinə daxildir.

“Bizim edə biləcəyimiz isə Avropa Şurası adından aydın mövqe ortaya qoymaqdır”, – deyə o bildirib.

Schwabe Azərbaycanın AŞPA nümayəndə heyətinin hazırda Assambleyada iştirak etməməsini də bu mövqenin göstəricisi kimi təqdim edib.

“Avropa Məhkəməsinin qərarlarını tanımamaq arqumentinin hüquqi əsası yoxdur”

Müsahibə zamanı Azərbaycan hakimiyyətinin Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qərarlarını tanımaması ilə bağlı mövqeyi də müzakirə olunub.

İlham Əliyevin Azərbaycanın Məhkəmənin hakim seçkisində iştirak etmədiyi üçün onun qərarlarını tanımaması barədə arqumentinə münasibət bildirən Schwabe bunun hüquqi əsasının olmadığını deyib.

“Əminəm ki, bunun heç bir hüquqi əsası yoxdur”, – deyə o bildirib.

Schwabenin sözlərinə görə, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qərarlarının icrası üzv dövlətlərin öhdəliyidir və dövlətlər yalnız bəyəndikləri qərarları seçərək icra edə bilməzlər.

“Məhkəmənin hökmü nədirsə, o da icra edilməlidir. Qalan hər şey bəhanədir”, – deyə deputat vurğulayıb.

O, Azərbaycanın Avropa Şurasına üzvlüyə münasibətini də tənqid edib. Schwabenin fikrincə, Azərbaycan təşkilatın üzvlüyünün üstünlüklərindən yararlanmaqla yanaşı, onun qaydalarına və öhdəliklərinə əməl etməmək istəyir.

AŞPA-ya qayıdış üçün hansı addımlar tələb olunur?

Frank Schwabe Azərbaycanın AŞPA-ya qayıtması üçün bir sıra konkret tələblərin yerinə yetirilməsinin vacib olduğunu bildirib.

Onun sözlərinə görə, AŞPA-nın hesabatlarında Azərbaycandan gözlənilən addımlar açıq şəkildə göstərilib. Bunların arasında məruzəçilərin ölkənin bütün ərazilərinə sərbəst çıxışının təmin edilməsi və seçki müşahidə missiyalarının ölkəyə dəvət olunması da var.

Schwabe Azərbaycanda xarici parlamentarilərin ölkəyə girişinə qoyulan məhdudiyyətləri də tənqid edib.

Lakin o, yalnız prosedur məsələlərinin həllinin kifayət etməyəcəyini deyib.

“Cənab Əliyevin avtoritarlaşma istiqamətindən uzaqlaşmaq istədiyinə dair aydın təəssürat yaranmalıdır”, – deyə Schwabe bildirib.

O, siyasi məhbusların azad edilməsini və ölkədə demokratikləşmə prosesinin başlamasını vacib addımlar sırasında qeyd edib.

“Hazırda bu istiqamətdə bircə siqnal belə görmürük”, – deyə deputat əlavə edib.

46-cı maddə üzrə prosedur yenidən tətbiq oluna bilər

Müsahibədə Azərbaycan tərəfindən Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qərarlarının icra edilməməsi halında mümkün hüquqi prosedurlar da müzakirə olunub.

Schwabe bildirib ki, Konvensiyanın 46-cı maddəsinin 4-cü bəndi üzrə prosedur daha əvvəl İlqar Məmmədovun işi ilə bağlı Azərbaycana münasibətdə tətbiq olunub və belə prosedurun yenidən başlanması mümkündür.

Bununla belə, o, Avropada bir sıra ölkələrin avtoritar istiqamətə getdiyi şəraitdə belə mexanizmlərdən istifadə etməyin siyasi baxımdan asan olmadığını vurğulayıb.

Schwabenin fikrincə, Azərbaycan hazırda Avropa Şurası üzv dövlətləri arasında demokratiya, hüququn aliliyi və insan hüquqlarına hörmət baxımından ciddi problemlərin müşahidə olunduğu ölkələrdən biridir.

“Azərbaycanda dəyişiklik ölkənin daxilindən gəlməlidir”

Azərbaycanda siyasi partiyaların, vətəndaş cəmiyyətinin və müstəqil medianın fəaliyyət imkanlarının məhdudlaşdırılması fonunda ölkədə dəyişikliklərin necə baş verə biləcəyi barədə suala cavab verən Schwabe konkret siyasi ssenari təqdim edə bilməyəcəyini bildirib.

O, beynəlxalq təşkilatların ölkələrə tövsiyə və dəstək verə biləcəyini, lakin demokratiyanın xaricdən zorla qurula bilməyəcəyini deyib.

“Qərarlar və inkişaf ölkənin daxilindən gəlməlidir”, – deyə Schwabe bildirib.

O, Azərbaycanın Avropa Şurasına üzvlüyünü futbol liqasındakı komandalara bənzədib və qaydalara əməl etmədən eyni liqada oynamağın mümkün olmadığını deyib.

Schwabe həmçinin keçmişdə bəzi siyasətçilərə, o cümlədən Almaniyadan olan şəxslərə rüşvət vermək cəhdləri və tənqidçilərə qarşı qarayaxma kampaniyaları barədə danışıb.

Deputat özünün də belə kampaniyalardan təsirləndiyini bildirib və Azərbaycanda insan hüquqları məsələsində mövqeyini dəyişməyəcəyini deyib.

Enerji əməkdaşlığı məsələsində daha ehtiyatlı mövqe

Müsahibənin digər hissəsində Azərbaycanla Avropa arasında enerji əməkdaşlığı və insan hüquqları məsələsi müzakirə olunub.

Frank Schwabe bildirib ki, insan hüquqları ilə iqtisadi münasibətlər arasındakı əlaqə mürəkkəb məsələdir. Onun sözlərinə görə, dünyada çoxsaylı avtoritar rejimlər mövcuddur və bütün belə ölkələrlə iqtisadi əlaqələrin dayandırılması praktik baxımdan ciddi nəticələr doğura bilər.

Schwabe Azərbaycanla iqtisadi əməkdaşlığın tamamilə dayandırılmasını tələb edən mövqedə olmadığını bildirib.

O, Rusiya ilə bağlı sanksiyaların məqsədinin fərqli olduğunu və burada əsas hədəfin Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəni dayandırmasına iqtisadi təzyiq vasitəsilə nail olmaq olduğunu deyib.

Schwabe: “ABŞ-dakı bu hökumət heç bir ölkə üçün yaxşı nümunə deyil”

Müsahibədə ABŞ-da Donald Trump administrasiyasının siyasəti və bunun Azərbaycanda siyasi ritorikaya mümkün təsiri də müzakirə edilib.

Schwabe ABŞ administrasiyasının insan hüquqları, hüququn aliliyi və demokratik qaydalara münasibətini tənqid edib.

“ABŞ-dakı bu hökumət heç bir ölkə üçün yaxşı nümunə deyil”, – deyə o bildirib.

Bununla yanaşı, Schwabe ABŞ-ın siyasi institutlarının dayanıqlılığına inandığını və gələcək administrasiyaların Cənubi Qafqaza, o cümlədən Azərbaycana fərqli yanaşa biləcəyini deyib.

O, Azərbaycanda hakimiyyətin beynəlxalq münasibətlərdə mövcud siyasi şəraitə arxayınlaşmamalı olduğunu bildirib.

“Sizi görürük və vəziyyətinizi izləyirik”

Müsahibənin sonunda Azərbaycandakı siyasi məhbuslara və onların ailələrinə müraciət edən Frank Schwabe bildirib ki, beynəlxalq qurumlar onların vəziyyətini izləyir.

“Sizi görürük və vəziyyətinizi izləyirik”, – deyə Schwabe bildirib.

O, siyasi məhbuslarla bağlı hesabatların hazırlandığını və Avropa Şurasında Azərbaycandakı vəziyyətlə bağlı fəaliyyətin davam etdiyini deyib.

Schwabe qeyd edib ki, beynəlxalq qurumların həbsxanalara gedərək insanları azad etmək imkanları yoxdur. Lakin onun sözlərinə görə, insanlara ümid vermək mümkündür.

“Sonda bəzi insanlar həbsdən çıxacaq və başqaları etdiklərinə görə məsuliyyətə cəlb olunacaq”, – deyə almaniyalı deputat bildirib.

Müsahibənin sonunda Abid Qafarov Frank Schwabeyə vaxt ayırdığı üçün təşəkkür edib.