Bu gün, sentyabrın 28-də Fransanın Strasburq şəhərində Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞPA) 2026-cı il payız sessiyası öz işinə başlayıb. Sessiya oktyabrın 2-dək davam edəcək və beş gün ərzində Avropada insan hüquqları, demokratiya, media azadlığı, Ukrayna müharibəsinin nəticələri, miqrasiya və bir sıra üzv ölkələrdəki siyasi proseslər müzakirə olunacaq.

AŞPA-nın rəsmi proqramına əsasən, sentyabrın 28-də səhər Assambleyanın Bürosunun və siyasi qrupların toplantıları keçirilib. Günün ilk plenar iclası Strasburqdakı Avropa Sarayının böyük zalında saat 11:30-da başlayıb. İkinci plenar iclasın isə saat 15:30-da keçirilməsi nəzərdə tutulub. Sessiya həftəsi ərzində ümumilikdə doqquz plenar iclas planlaşdırılıb.

Payız sessiyasının açılış gününün əsas hadisələrindən biri 14-cü Václav Havel İnsan Hüquqları Mükafatının təqdim olunmasıdır. 2026-cı il mükafatı üçün iranlı-amerikalı jurnalist və qadın hüquqları fəalı Masih Alinejad, Macarıstan Helsinki Komitəsinin həmsədri, hüquqşünas Márta Pardavi və iranlı insan hüquqları vəkili Nasrin Sotoudeh finala çıxıblar. Mükafatın qalibi məhz sentyabrın 28-də AŞPA-nın plenar zalında elan olunacaq.

2021-ci ildə Václav Havel mükafatına layiq görülən belaruslu hüquq müdafiəçisi Maria Kalesnikava da builki mərasimdə iştirak edərək Assambleya qarşısında çıxış edəcək. Kalesnikava 2021-ci ildə mükafata layiq görülərkən həbsdə idi və 2025-ci ilin dekabrında azadlığa buraxılıb.

Sessiya çərçivəsində yüksək səviyyəli qonaqların çıxışları da gözlənilir. Monako Şahzadəsi II Albert, Portuqaliya Prezidenti António José Martins Seguro və Almaniyanın xarici işlər naziri Johann Wadephul AŞPA deputatları qarşısında çıxış edəcək.

Payız sessiyasının gündəliyində media azadlığı xüsusi yer tutur. Sentyabrın 30-da “Media plüralizminə və medianın müstəqilliyinə artan təhdidlər” adlı hesabatın müzakirəsi nəzərdə tutulub. Həmin gün Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə qarşı təhdidlər, eləcə də Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin Rusiya ilə bağlı qərarlarının, o cümlədən müəyyən edilmiş kompensasiyaların icrası məsələləri də Assambleyanın müzakirəsinə çıxarılacaq.

Sentyabrın 29-da Ukrayna müharibəsinin sosial nəticələri diqqət mərkəzində olacaq. Avropada veteranlarla bağlı vahid siyasətin formalaşdırılması, döyüşlər nəticəsində əlillik əldə etmiş ukraynalı hərbçilərə sistemli dəstək və diasporların sosial birliyin və demokratik iştirakın inkişafındakı rolu barədə hesabatlar müzakirə ediləcək. Eyni zamanda, Yunanıstanın Avropa Şurası qarşısında üzərinə götürdüyü öhdəliklərin icrası ilə bağlı monitorinq hesabatına baxılması planlaşdırılır.

Sessiyanın ilk günündə Ermənistan və Kosovoda keçirilmiş seçkilərlə bağlı AŞPA müşahidə missiyalarının hesabatları da gündəmdədir. Xüsusilə, Ermənistanda 7 iyun 2026-cı ildə keçirilmiş parlament seçkilərinin müşahidəsinin nəticələri Assambleyaya təqdim ediləcək.

AŞPA sessiyası çərçivəsində Rusiyadakı siyasi proseslərlə bağlı ayrıca tədbir də keçirilir. Sentyabrın 28-də saat 13:00-da AŞPA-nın Rusiya Demokratik Qüvvələri ilə Dialoq Platforması tərəfindən “Rusiyada saxta ‘seçkilər’: bundan sonra nə?” mövzusunda dəyirmi masa təşkil olunur. Tədbir Assambleyanın Siyasi Məsələlər Komitəsi və Azad və Ədalətli Seçkilər üzrə Parlament Alyansı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilir.

Bundan başqa, sessiyada “Ceutaya hücum: miqrasiyanın alətə çevrilməsi və hökumətin uğursuzluğu” mövzusunda təcili debatın, Türkiyədə LGBTI icmasına və onun hüquqlarına qarşı məqsədli hücumlarla bağlı isə cari məsələlər debatının keçirilməsi təklif olunub. Bu mövzuların yekun gündəliyə daxil edilib-edilməməsi sessiyanın ilk günü Assambleyanın qərarı ilə müəyyənləşəcək.

Oktyabrın 1-də süni intellektin gələcəyin əmək bazarına təsirinin qiymətləndirilməsində OECD-nin rolu, həmçinin Avropada demoqrafik problemlərə cavab olaraq ailə yönümlü siyasətlərin gücləndirilməsi müzakirə olunacaq. Sessiya oktyabrın 2-də prosedur və Assambleyanın xarici və parlamentlərarası əlaqələri ilə bağlı məsələlərin müzakirəsi ilə yekunlaşacaq.

AŞPA Avropa Şurasının 46 üzv dövlətinin milli parlamentlərindən gələn nümayəndələri bir araya gətirən əsas parlament platformasıdır. Strasburqdakı payız sessiyası 2026-cı ildə Assambleyanın dördüncü və son plenar sessiya həftəsidir.