Prezident İlham Əliyev “Qeyri-hökumət təşkilatları (QHT) haqqında” və “Cinayət yolu ilə əldə edilmiş əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında” qanunlara dəyişiklikləri təsdiqləyib. Yeni hüquqi düzəlişlər müstəqil və xarici dəstəkli QHT-lər üçün maliyyə məhdudiyyətlərini daha da sərtləşdirir.

Qanun dəyişikliyinə əsasən, qeydiyyata alınmamış xarici maliyyə mənbələri hesabına göstərilən xidmətlər üzrə bağlanmış müqavilələrlə əlaqədar bank və digər maliyyə əməliyyatları qadağan edilir. Belə müqavilələrə əsasən maliyyə vəsaiti qəbul edən və ya xidmət göstərən şəxslər inzibati məsuliyyətə cəlb olunacaqlar.

Bu dəyişikliklər, 2014-cü ildə qəbul olunmuş və müstəqil QHT-lərin fəaliyyətinə ciddi məhdudiyyətlər gətirən qanunvericiliyin davamı kimi qiymətləndirilir. Həmin il bir sıra yerli və beynəlxalq donorlardan maliyyələşən QHT-lərə qarşı cinayət işləri açılmışdı.

2023-cü ildə bu işlərə formal olaraq xitam verilsə də, 2024-cü ilin martında işlər yenidən açılıb və yeni həbslərlə müşayiət olunub. Martın 14-də “Vətəndaş Hüquqları” İnstitutunun rəhbəri Bəşir Süleymanlı və “Seçki Müşahidə Alyansı”nın rəhbəri Məmməd Alpay Məmmədzadə cinayət işi çərçivəsində həbs olunublar.

ABŞ-ın German Marşal Fondunun (GMF) Azərbaycan üzrə məsləhətçisi Mehriban Rəhimli cinayət məsuliyyətinə cəlb edilib və istintaq dövründə polis nəzarətinə verilib. “Hüquq və İnkişaf” İctimai Birliyinin rəhbəri Hafiz Həsənov da eyni iş üzrə təqsirləndirilən şəxs kimi tanınıb və ev dustaqlığına məruz qalıb.

Sosial Hüquqlar Mərkəzinin rəhbəri Sübhan Həsənli isə ölkə xaricində olduğundan barəsində qiyabi həbs qərarı çıxarılıb və axtarışa verilib.

Yeni dəyişikliklər beynəlxalq təşkilatlar və hüquq müdafiəçiləri tərəfindən vətəndaş cəmiyyətinə qarşı təzyiqlərin gücləndirilməsi kimi qiymətləndirilir.