Strasburq, 27 yanvar 2026-cı il – Avropa Şurasının Baş katibi Alen Berset Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞPA) qış sessiyasında çıxış edərək, Avropanın qarşılaşdığı geosiyasi çağırışlar, beynəlxalq hüququn rolu və “demokratik təhlükəsizlik” anlayışı barədə mühüm mesajlar verib.

Qitənin müxtəlif ölkələrindən olan parlamentarilərin iştirakı ilə keçirilən sessiyada çıxış edən Baş katib bildirib ki, dünya nizamı ciddi şəkildə sarsılır və böhranlar əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha sürətlə dərinləşir. Onun sözlərinə görə, daimi informasiya axını, sürətlə dəyişən mövqelər və proqnozlaşdırılmayan qərarlar qlobal qeyri-sabitliyi artırır.

“Yeni olan böhranların sürətlənməsidir. Mövqelər artıq günlər yox, saatlar içində dəyişir. Təhdidlər irəli sürülür, sonra geri götürülür. Narahatedici məqam isə güc siyasətinin məhz qanun, razılaşma və etimad üzərində qurulmuş məkanlarda – hətta ittifaqlar daxilində yenidən ortaya çıxmasıdır”, – deyə Alen Berset vurğulayıb.

Böhranların kökləri və etimadın aşınması

Baş katib qeyd edib ki, hazırkı böhranlar qəfil yaranmayıb. O, Soyuq müharibədən sonrakı dövrdə beynəlxalq razılaşmalara hörmətsizliyin artmasını, Ukraynanın nüvə silahlarından imtina etməsi müqabilində verilmiş təhlükəsizlik zəmanətlərinin dəfələrlə pozulmasını, 2008-ci il maliyyə böhranından sonra yaranan məyusluğu və COVID-19 pandemiyası zamanı ölkələr arasında tibbi resurslar uğrunda rəqabəti xatırladıb.

“Qorxu yayıldıqca, dezinformasiya bu boşluqları doldurdu”, – deyə o, əlavə edib.

“Hüquq Avropanın güc formasıdır”

Alen Berset bəzi dairələrdə beynəlxalq hüquqa sadiqliyin “sadəlövhlük” kimi təqdim edilməsini kəskin tənqid edib. Onun sözlərinə görə, təhlükəsizliyi yalnız güc üzərində qurmaq Avropa üçün yanlış və təhlükəli yoldur.

“Biz qanunla təhlükəsizlik arasında seçim etməməliyik. Qanun Avropanın güc formasıdır – dominantlıq olmadan muxtariyyət, təslim olmadan əməkdaşlıq və hüquqa əsaslanan təhlükəsizlik yaradan məhz qanundur”, – deyə Baş katib vurğulayıb.

Avropa yol ayrıcında

Çarlz Dikkensin “İki şəhərin hekayəsi” əsərinə istinad edən Berset bildirib ki, Avropa yenidən iki fərqli dünya arasında seçim qarşısındadır: biri təhlükəsizliyin gücə çevrildiyi və suverenliyin müzakirə predmeti olduğu dünya, digəri isə təhlükəsizliyin hüquqlar, institutlar və qanun üzərində qurulduğu dünya.

O qeyd edib ki, Avropanın əsas vəzifəsi Ukraynada sülhün bərqərar olunmasına töhfə vermək, Avropa hüquqi çərçivəsini qorumaq və qitənin zəif olmadığını nümayiş etdirməkdir. Baş katibin fikrincə, “orta güclər aciz deyil” və Avropa böyük güclər arasındakı boşluğu hüquq və prinsiplər əsasında doldura bilər.

Avropa Şurasının rolu

Çıxışında Avropa Şurasının insan hüquqları, demokratiya və qanunun aliliyinin qorunması istiqamətində fəaliyyətinə də toxunan Alen Berset Ukraynaya göstərilən dəstəyi, dezinformasiya ilə mübarizə səylərini, miqrasiya məsələlərinin Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası çərçivəsində həlli üçün görülən işləri xüsusi qeyd edib. O vurğulayıb ki, Avropa Şurası heç bir demokratiyanın bu çətin seçimlərlə təkbaşına üzləşməməsi üçün fəaliyyət göstərir.

Çıxışını yekunlaşdıran Baş katib bildirib ki, Avropa geosiyasətdə baş verən sürətli dəyişikliklərə cavab verməlidir:

“Demokratik təhlükəsizlik qitəmizin inkişaf etməkdə olan dünya nizamına cavabıdır.”

Çıxışdan sonra Alen Berset AŞPA üzvlərinin suallarını cavablandırıb. Suallar əsasən dezinformasiya ilə mübarizə, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin müstəqilliyinin qorunması və Avropa Şurasının Ukraynada hesabatlılıq mexanizmlərinə dəstəyi ilə bağlı olub.