Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) Rusiyanın dondurulmuş dövlət aktivlərinin Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin (AİHM) qərarları əsasında Ukraynaya ödəniləcək təzminatların maliyyələşdirilməsi üçün istifadə edilməsinə çağırıb.

AŞPA Britaniyadan olan deputat Tony Vaughan-ın hazırladığı hesabat əsasında qətnamə və tövsiyə qəbul edib. Assambleya hesab edir ki, Ukraynadakı müharibə ilə bağlı işlər üzrə Rusiyanın dövlət aktivlərinin təzminatların ödənilməsinə yönəldilməsi beynəlxalq hüquq baxımından qanuni əks-tədbir ola bilər. Tövsiyənin lehinə 56 deputat səs verib, 1 nəfər əleyhinə olub, 3 deputat bitərəf qalıb.

AİHM Ukraynanın Rusiyaya qarşı qaldırdığı iki dövlətlərarası iş üzrə Rusiyanın müharibə nəticəsində ciddi insan hüquqları pozuntularına görə məsuliyyət daşıdığı qənaətinə gəlib. Bununla belə, Ukraynaya ödənilməli olan “ədalətli əvəz”in yekun məbləği hələ müəyyənləşdirilməyib.

AŞPA vurğulayıb ki, Ukraynaya vurulan ziyanın miqyası Avropa Şurasının tarixində görünməmiş səviyyədədir. Buna görə gələcək təzminatların məbləğinin milyardlarla, on milyardlarla, hətta yüz milyardlarla avroya çata biləcəyi istisna edilmir.

Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxiləsindən sonra Rusiya Mərkəzi Bankına məxsus təxminən 260 milyard avro həcmində aktiv dondurulub. Bunun təxminən 210 milyard avrosu Avropa İttifaqı ərazisində saxlanılır.

AŞPA Avropa Şurasının himayəsi altında ayrıca maliyyələşdirmə mexanizminin yaradılmasını təklif edir. Bu mexanizm vasitəsilə Rusiyanın dövlət aktivləri toplanaraq AİHM-in Ukraynanın xeyrinə müəyyən edəcəyi təzminatların ödənilməsinə yönəldilə bilər. Gələcəkdə əlavə maliyyə mənbələri yaranarsa, mexanizmdən Rusiyaya qarşı digər iddiaçılara ödəniş üçün də istifadə edilməsi nəzərdə tutulur.

Rusiya 16 mart 2022-ci ildə Avropa Şurasından çıxarılıb və altı ay sonra Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının iştirakçısı olmaqdan çıxıb. Bununla belə, AŞPA vurğulayır ki, Rusiya həmin tarixədək baş vermiş pozuntular üzrə AİHM qərarlarını icra etmək öhdəliyini saxlayır və bu öhdəlik zaman keçdikcə qüvvədən düşmür.

Assambleya üzv dövlətlərə milli qanunvericiliklərini elə uyğunlaşdırmağı da tövsiyə edib ki, Rusiya AİHM-in müəyyən etdiyi kompensasiyaları könüllü ödəmədiyi halda zərərçəkmiş şəxslər həmin qərarların milli səviyyədə icrasına nail ola bilsinlər.

AŞPA, həmçinin AİHM tərəfindən müəyyən edilmiş genişmiqyaslı insan hüquqları pozuntularında iştirak etmiş, lakin hələ məsuliyyətə cəlb olunmamış şəxslərin açıq siyahısının hazırlanmasını təklif edib. Siyahının Avropa Şurası ölkələrinə, Avropa İttifaqına və Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə təqdim edilməsi, həmin şəxslərə qarşı hədəfli sanksiyaların və ya mümkün cinayət təqibinin nəzərdən keçirilməsi tövsiyə olunur.

AŞPA-nın mövqeyinə görə, Rusiyanın Avropa Şurasından çıxması onun AİHM-in əvvəlki qərarlarından irəli gələn hüquqi məsuliyyətini aradan qaldırmır.