Son illər dünyada ənənəvi ofis iş modelindən imtina edənlərin sayı sürətlə artır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, sərbəst (frilans) və məsafədən iş forması artıq alternativ seçim deyil, qlobal əmək bazarının əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir.

Dünya Bankı və Beynəlxalq Əmək Təşkilatı tərəfindən yayımlanan hesabatlarda qeyd olunur ki, qlobal işçi qüvvəsinin əhəmiyyətli hissəsi qeyri-ənənəvi və çevik məşğulluq formatına üstünlük verir. Analitiklərə görə, yaxın illərdə inkişaf etmiş ölkələrdə işləyən əhalinin böyük qismi daimi ofis rejimindən uzaqlaşacaq.

Ekspertlər bu tendensiyanı texnologiyanın inkişafı, rəqəmsal platformaların artması və iqtisadi qeyri-sabitliklə əlaqələndirirlər. Onların fikrincə, sərbəst iş modeli insanlara coğrafi azadlıq və zaman çevikliyi versə də, sosial təminat baxımından ciddi boşluqlar yaradır.

Ənənəvi əmək müqaviləsi ilə işləyən şəxslərdən fərqli olaraq, frilanserlər ödənişli məzuniyyət, xəstəlik vərəqəsi və sabit aylıq gəlir kimi təminatlardan məhrum olurlar. Sosial sığorta və pensiya ödənişlərinin edilməməsi isə uzunmüddətli perspektivdə riskləri artırır.

Psixoloqlar bildirirlər ki, qeyri-sabit gəlir, daimi müştəri axtarışı və iş–şəxsi həyat balansının pozulması “tükənmişlik sindromu”nun yayılmasına səbəb olur. Evin eyni zamanda həm yaşayış, həm də iş məkanına çevrilməsi isə emosional yorğunluğu artıran əsas faktorlardan biri hesab edilir.

İqtisadçılar hesab edirlər ki, mövcud vəziyyət fərdi maliyyə intizamının gücləndirilməsini zəruri edir. Onların fikrincə, sərbəst çalışan şəxslər gəlirlərinin bir hissəsini ehtiyat fondu kimi toplamalı, sosial sığorta ödənişlərini həyata keçirməli və fəaliyyətlərini rəsmi qaydada qeydiyyata almalıdırlar.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, əgər bu tendensiya fonunda sosial müdafiə mexanizmləri gücləndirilməzsə, gələcəkdə pensiya və tibbi təminatı olmayan geniş bir sosial təbəqə formalaşa bilər.

Beləliklə, “ofissiz həyat” modeli bir tərəfdən azadlıq və çeviklik vəd edir, digər tərəfdən isə yeni sosial-iqtisadi çağırışlar yaradır. Ekspertlər hesab edirlər ki, əsas məsələ bu modeli düzgün tənzimləmək və uzunmüddətli təhlükəsizlik mexanizmlərini formalaşdırmaqdır.

Müəllif: "İntellekt" Sərhədsiz Maarifçi Gənclər İctimai Birliyi