Strasburq, 23 iyun 2026 – Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) Serbiyanın 2003-cü ildə Avropa Şurasına üzv olmasından sonra korrupsiyaya qarşı mübarizə, məhkəmə və prokurorluq sisteminin islahatı sahəsində əldə etdiyi irəliləyişi müsbət qiymətləndirib. Xüsusilə, 2022-ci ilin fevralında Konstitusiyaya edilən dəyişikliklər və məhkəmə-hüquq sisteminin təşkili ilə bağlı qəbul olunan qanunlar Assambleya tərəfindən alqışlanıb.

Bununla belə, AŞPA qeyd edib ki, 2012-ci ildə qəbul olunmuş son qətnamədən sonra ölkədə vəziyyət dəyişib və hazırda Serbiyanın demokratiya prinsiplərinə, hüququn aliliyinə və ictimai azadlıqlara riayət etməsi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar mövcuddur.

İsveçdən Victoria Tiblom və Türkiyədən Yunus Emrenin hazırladığı hesabat əsasında qəbul edilən qətnamədə ölkədə siyasi qütbləşmənin dərinləşdiyi vurğulanıb. Sənəddə hakimiyyət və iqtidar çoxluğu ilə müxalifət, tələbə hərəkatı və vətəndaş cəmiyyəti arasında davam edən gərginliyin narahatlıq doğurduğu bildirilib.

AŞPA, 2024-cü ilin noyabrında Novi Sad dəmir yolu vağzalının örtüyünün uçması nəticəsində 16 nəfərin həlak olmasından sonra keçirilən kütləvi etirazlar zamanı hüquq-mühafizə orqanlarının həddindən artıq güc tətbiq etməsini, əsassız həbsləri və saxlanılan şəxslərə qarşı pis rəftar hallarını pisləyib. Qeyd olunub ki, bu hadisələr 2025-ci ilin sonunadək davam edib və şəffaflıq, ədalət və növbədənkənar seçkilər tələbi ilə tələbə hərəkatının yaranmasına səbəb olub.

Assambleya həmçinin 15 mart 2025-ci ildə Belqradda keçirilən kütləvi nümayiş zamanı izdihamın dağıdılması üçün səs dalğası silahından istifadə edildiyinə dair iddialardan narahatlığını ifadə edib.

Qətnamədə Serbiya hakimiyyətinə etirazçılara qarşı lazımsız güc tətbiqindən çəkinmək, qeyd olunan hadisələr üzrə müstəqil araşdırmalar aparmaq çağırışı edilib. Bundan əlavə, vətəndaş cəmiyyəti fəallarına, insan hüquqları müdafiəçilərinə, jurnalistlərə və müstəqil media qurumlarına qarşı təzyiq və hədə-qorxu tədbirlərinin dayandırılması, onların fəaliyyəti üçün əlverişli mühitin təmin edilməsi tələb olunub.

AŞPA Serbiya hökumətini həmçinin “Mrdiç qanunları”nı Venesiya Komissiyasının tövsiyələrinə uyğun şəkildə dəyişdirməyə, məhkəmə və prokurorluq sistemində islahatları davam etdirməyə, eləcə də hərbi cinayətlərlə bağlı işlərin araşdırılması və məhkəmə baxışında real iradə nümayiş etdirməyə çağırıb.

Assambleya bildirib ki, Serbiyanın öhdəlik və öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi ilə bağlı qalan məsələlər gələcək hesabat çərçivəsində yenidən nəzərdən keçiriləcək.